BWI-India
foto: Peter de Ruiter
Steeds meer Indiase steenbakkerijen 'child labour free'
India heeft het hoogste percentage werkende kinderen. Het is niet voor niets dat ‘Stop Kinderarbeid – School, de beste werkplaats’ daar al heel lang bezig is kinderarbeid te bestrijden en kinderen een kans te geven om onderwijs te volgen. Campagnepartner FNV Mondiaal steunt sinds jaren een succesvol project in de baksteenindustrie in de deelstaten Bihar, Uttar Pradesh, Orissa en Punjab. Annie van Wezel (FNV Mondiaal) stond aan de wieg van veel van die projecten.
De Indiase baksteenindustrie is berucht om haar arbeidsomstandigheden. Hele families, van jong tot oud, ploeteren dag na dag in blubberige rivierklei. Met tien tot twaalf uur werken verdient een gezin van vier personen ongeveer 15 euro per week. Dat is te weinig om van te leven.
Tegenwoordig is ook in India kinderarbeid verboden voor kinderen beneden de veertien jaar. Toch schatten de vakbonden in India dat er nog steeds duizenden jonge kinderen werkzaam zijn in de Indiase baksteenindustrie. Maar dat aantal wordt kleiner, mede door de inspanningen van internationale vakbonden zoals de BWI, de wereldwijde bond van bouw- en houtwerkers, waarbij ook FNV Bouw is aangesloten.
Nieuwe scholen
Het komt er bij dergelijke projecten niet alleen op aan werkgevers op de regels en kinderen op hun rechten te wijzen, maar ook om te zorgen dat er scholen komen. Enkele duizenden kinderen zijn inmiddels uit de modderige rivierbeddingen gehaald en zitten nu op school.
Raykumar Yadav is zo'n kind: ‘Op mijn achtste ben ik in de steenoven gaan werken. De baas schreeuwde tegen me als ik struikelde en er bakstenen kapot vielen. In 1999 werd hier de School voor Kindarbeiders opgezet door de vakbond. Ik zei tegen mijn ouders: ‘Daar wil ik ook heen!’ Nu zit ik in de achtste klas van de Highschool, in de stad. Ik ben goed in natuurkunde. Ik weet nog niet wat ik wil worden, maar met een opleiding kun je verder komen dan zonder.’
Eigen ideeen
Annie van Wezel van FNV Mondiaal is van meet af aan betrokken bij het kinderarbeidproject in de brick kilns, de steenbakkerijen. ‘Uit onderzoek van de BWI in 1995 bleek dat in de baksteenindustrie kinderarbeid op grote schaal voorkomt. Daar zijn we toen heen gegaan om met plaatselijke vakbonden te gaan praten. We kwamen als geroepen.'
Al gauw bleek dat de Indiase bonden er hun eigen ideeen op na hielden. Van Wezel: ‘Zij wilden door iets goeds voor de mensen te doen hun positie als vakbonden versterken, meer leden binnenhalen en toegang krijgen tot onderhandelingen. En daar wilden ze onze steun bij.’
Drie doelstellingen
Het project kreeg drie doelstellingen: het overtuigen van de ouders dat hun kinderen naar school moesten, het versterken van de bonden door leden binnen te halen, en daardoor een positie zien te verwerven aan de onderhandelingstafel.
Van Wezel kijkt met trots op het project terug: ‘Ze zijn begonnen met het opzetten van zogeheten brugscholen, waarin kinderen werden voorbereid op het staatsonderwijs. Daarnaast werd er druk uitgeoefend op de deelstaten om het reguliere onderwijs op niveau te brengen, zowel wat kwaliteit als toegankelijkheid betreft.
De bonden hebben hun ledentallen verveelvoudigd en door onderhandelingen de lonen weten te verhogen en bonussen afgedwongen. Meer dan 10.000 kinderen gingen sinds de start naar school.'
Strak geregeld
Veel steenbakkerijen in de vier deelstaten zijn inmiddels 'child labour free’. Werkgevers moeten daarvoor een contract tekenen. Onderdeel daarvan zijn sociale en pensioenverzekeringen voor werknemers.
Nu proberen de vakbonden in samenwerking met FNV Mondiaal en de BWI hele dorpen bij de steenbakkerijen 'child labour free’ te maken. Van Wezel: ‘Het draait nu zo goed dat andere deelstaten het voorbeeld gaan volgen. Als we daar nu opstappen, zou het project zonder ons feilloos door draaien. Het is heel strak geregeld. De BWI, die een kantoor heeft in New Delhi. houdt nu het project in de gaten. De kinderen worden in twee jaar klaargestoomd voor het reguliere onderwijs. Als ik daar op terugkijk, ben ik toch wel trots op wat we voor elkaar hebben gekregen.'
Dick van Haaster, voorzitter van FNV Bouw, deelt dat gevoel. ‘Deze kinderen krijgen zo een kans op een beter leven. Sterkere vakbonden zorgen ervoor dat het daar niet bij blijft. Een inspirerend voorbeeld voor ons allemaal.'
