Hervormingen Mugabe desastreus voor kinderen
Overleven nu belangrijker dan onderwijs
Zimbabwe deed het wat betreft onderwijs aan kinderen tot voor enkele jaren erg goed. Maar sinds de hervormingen van Mugabe worden veel kinderen het werk in gejaagd. ‘Stop Kinderarbeid – School, de beste werkplaats’ campagne partners Hivos en FNV Mondiaal steunen de Zimbabwaanse coalitie tegen kinderarbeid CACLAZ bij het opzetten van een project om die kinderen weer naar school te krijgen.
Meer dan 47 miljoen kinderen in Afrika gaan niet naar school. En van elke drie kinderen die wel naar school gaan, maakt er maar een de school al. Een lichtpuntje is dat er in rap tempo scholen worden gebouwd. Tussen 1990 en 2000 nam het aantal scholen in de landen ten zuiden van de Sahara met 38 procent toe. In enkele landen zelfs met 50 procent.
Maar in Zimbabwe gaat het juist de verkeerde kant op. Bij zijn aantreden beloofde dictator Mugabe dat elk kind naar school zou gaan, en aanvankelijk leek dat ook te gebeuren. In 1986 ging bijna 90 procent van de kinderen naar school. Nu is dat nog maar 65 procent.
Na de landhervormingen, waarbij blanke boeren van hun land werden gejaagd, en sinds op last van Mugabe alle illegale sloppenwijken zijn ‘opgeruimd’, zijn massa's Zimbabwanen weg van hun woonplaats gevlucht. Gevolg: veel kinderen die eerst naar school gingen, werken nu in het huishouden, in fabrieken of op het land.
Door het beleid van Mugabe (‘Restore Order') is de informele economie waarin velen een inkomen vonden, weggevaagd. Overleven kreeg de voorrang boven onderwijs. Ongeveer een kwart van de kinderen is door aids wees geworden. In de landbouw is 10 procent van alle werknemers jonger dan 16 jaar. Hoeveel kinderen er werken in huishoudens en fabrieken is niet bekend.
Coalitie
In 2005 is in Zimbabwe de ‘Coalition against child labour in Zimbabwe’ (CACLAZ) opgericht, die bestaat uit de agrarische en de onderwijzersvakbonden en de landelijke kinderrechtenorganisatie.
Hivos en FNV Mondiaal werken nauw samen met CACLAZ en financieren sinds 2006 in Zimbabwe samen het project 'Elimination of child labour, Education for all’. Doelen van het project zijn onder meer een onderzoek naar de ernst van het probleem en het aanwakkeren van de bewustwording, landelijk en plaatselijk, voor het maken van sociale wetten, die kinderen bescherming en onderwijs kunnen bieden. Ook versterking van CACLAZ staat op de agenda.
'Hun loopbaankansen zijn beperkt en reiken niet verder dan chauffeur op tractor.’
In april 2006 bracht een FNV delegatie een bezoek aan Zimbabwe om de partners te spreken en banden met scholen aan te gaan. De Algemene Onderwijsbond AOb en de Steungroep Leraren Zimbabwe gaan betrekkingen aan met scholen en laten ook leerlingen uit Nederland corresponderen met leerlingen in Zimbabwe.
Na een eerste onderzoek in plattelandsgebieden geven de voorlopige resultaten een indruk van het probleem. Van de geinterviewde kinderen bezoekt 88 procent de school en 12 procent niet. Schoolgaande kinderen deden wel licht huishoudelijk werk. Sommige kinderen werken parttime, maar tegen zeer lage beloning.
Een belangrijk gegeven is dat 92 procent van de kinderen, schoolgaand of niet, niet weet dat kinderen recht hebben op onderwijs. ‘Kinderen die op boerderijen werken, kijken vaak niet verder dan hun directe omgeving’, zegt Overson Chiyaka, de projectleider in Zimbabwe. ‘Hun loopbaankansen zijn beperkt en reiken niet verder dan chauffeur op een tractor.'
Kinderen weten doorgaans niet dat zij recht hebben op onderwijs
Ook volwassenen geven in het onderzoek aan dat kinderen met huishoudelijk werk wat moeten bijverdienen om daarvan hun parttime schoolopleiding te kunnen betalen. Uit het onderzoek blijkt dat door hiv/aids veel kinderen na de dood van hun ouders in andere gezinnen wonen.
Wanneer wezen bij hun grootouders worden ondergebracht, komt kinderarbeid al gauw in het vizier, volgens Chiyaka. Hij zegt dat het soms moeilijk is aan te geven wanneer er sprake is van kinderarbeid of niet. Thuis af en toe meehelpen in de huishouding is dat in elk geval niet. Ook wil CACLAZ inzicht krijgen in de houding van ouders ten opzichte van kinderarbeid. Daarover loopt nog een onderzoek.
