project-albanie
Albanese onderwijsbonden in actie
Kwart van plattelandskinderen maakt school niet af
Duizenden Albanese kinderen worden uitgebuit en zelfs verhandeld. Ze komen vaak terecht in de bedelarij en in de prostitutie. De Albanese onderwijsbonden FSASH en SPASH hebben het eindelijk voor elkaar dat in de onderwijs CAO staat dat kinderarbeid moet worden bestreden. ‘Stop Kinderarbeid - School, de beste werkplaats' campagne partners De Algemene Onderwijsbond en FNV Mondiaal ondersteunen er een project van de Albanese Onderwijsbonden.
In Albanie komt op vrij grote schaal kinderarbeid voor, vooral in de informele economie. Daardoor is het exacte aantal kinderen dat werkt in plaats van voltijds naar school gaat, moeilijk te geven.
Maar volgens schattingen van het Internationaal Verbond van Vakverenigingen (ITUC) - mede aan de hand van statistieken van schooluitval en veldonderzoek - zijn het er tienduizenden. De ITUC beschouwt het dan ook als een van haar belangrijkste taken in Albanie kinderarbeid te bestrijden.
ILO conventies en Albanie
Albanie heeft de ILO conventies inzake kinderarbeid 138 en 180 geratificeerd. En ook de eigen Albanese wetgeving verbiedt het exploiteren van kinderen. De minimumleeftijd waarop kinderen mogen werken is 16 jaar.
Er is een uitzondering voor kinderen tussen 14 en 16 jaar. Zij mogen tijdens schoolvakanties licht werk verrichten. Kinderen moeten volgens een recente wet negen jaar achtereen onderwijs volgen, van hun zesde tot hun vijftiende jaar.
Statistiek en werkelijkheid
Volgens cijfers van de Albanese regering is het aantal leerplichtige kinderen dat niet naar school gaat de laatste jaren gedaald van 6 a 7 naar 2 procent. Maar tussen statistiek en werkelijkheid gaapt een gat. UNICEF, de VN-organisatie die opkomt voor de belangen van kinderen, zegt dat op het platteland een kwart van de kinderen de basisschool niet afmaakt .
De kwaliteit van het onderwijs staat in Albanie onder druk. Doordat veel arme Albanezen met hun gezin naar de grote steden trekken, blijven er op het platteland te weinig kinderen achter om basisscholen voor open te houden. Voor het voortgezet onderwijs geldt dat in nog sterkere mate.
Stedelijke gebieden
Daarentegen hebben de stedelijke gebieden door de enorme toestroom van gezinnen juist te weinig onderwijscapaciteit. In de hoofdstad Tirana zijn dan ook klassen van veertig tot vijftig leerlingen geen uitzondering. Onder leerkrachten is bovendien weinig animo om op het platteland te gaan werken. Daarnaast zijn de onderwijssalarissen beroerd laag en de onderwijsmethodes -met vernederingen en lijfstraffen - niet erg kindvriendelijk.
Een kind naar school sturen kost een gezin gemiddeld 20 tot 30 euro per jaar. En dat kunnen veel gezinnen niet opbrengen. De controle op naleving van de leerplicht Is slecht.
Landbouw
De landbouw is de belangrijkste sector van de Albanese economie. De helft van de Albanezen leeft ervan. Veel vaders, broers en ooms zoeken om meer geld te verdienen hun heil in het buitenland of in de grote steden. Dan worden kinderen ingezet om in het eigen dorp of de eigen streek hun familie te helpen in de landbouw, vooral bij de oogst.
UNICEF schat dat ongeveer 8000 kinderen werkzaam zijn als straatverkoper. In de kleding- en schoenenindustrie, die erg belangrijk is voor de export, werken 40.000 Albanezen. De twee vakcentrales (KSSH en BSPSH) organiseren elk 5000 werknemers in de sector. Maar ze worden fors tegengewerkt. Dat verzwakt de onderhandelingspositie van de werknemers.
Naai- en stikwerk
In de kledingfabrieken, die vooral werken voor West-Europese bedrijven, komt kinderarbeid voor. Fabrikanten als Bertonni (levert aan kledingmerken als Klondike, Sergio, Woodstone en Landrover) verweren zich door te zeggen dat 14- en 15-jarige kinderen vervalste identiteitsbewijzen hebben, waarop met de geboortedatum is gesjoemeld. Veel naai- en stikwerk wordt thuis gedaan, waarbij het hele gezin - ook de kinderen - worden ingeschakeld. Hoeveel kinderen het betreft is moeilijk te zeggen.
Voorts werken kinderen als autowassers, op vuilnisbelten, als bedelaars, afwassers, schoenpoetsers en in tal van andere informele structuren. Ook worden kinderen verhandeld om elders te gaan werken of te bedelen. Een Albanees kind haalt in Athene gemiddeld 30 euro per dag op.
Uitbreiden naar heel de Balkan
Mario van de Luijtgaarden van FNV Mondiaal heeft contact met de bonden in Albanie. Onlangs bezocht hij een seminar waar Albanees vakbondskader de resultaten van hun projecten presenteerden, en lieten zien hoe bonden kunnen samenwerken in de aanpak van kinderarbeid.
'Het was voor sommigen een eye-opener; zegt Van de Luijtgaarden, ‘dat je ook over de grenzen van je eigen bond kunt heen kijken. We willen nu ook dat bonden over de grenzen van hun eigen sector gaan, en stimuleren dat de aanpak van kinderarbeid wordt uitgebreid naar bonden in andere sectoren. We denken daarbij aan de landbouw, de textiel- en kledingindustrie, de bouw en de gezondheidszorg. Daarna moeten we de stap maken naar andere landen in de regio en bonden zien te bereiken in de rest van de Balkan. Het loopt nog niet zo vlot, maar ze zijn ook nog maar twee jaar bezig.
De CAO’s zijn een belangrijk instrument om kinderarbeid in Albanie tegen te gaan. Daar zetten we stevig op in. Het echte werk wordt uiteraard gedaan door de leraren zelf. Zij gaan bij de ouders langs om die te informeren over het belang van onderwijs voor hun kinderen. Doel van het project van de onderwijsbonden is de leraren te trainen in zulk soort gesprekken.'
